Metal Destekli Porselen (PFM) ve Dental Metal Alaşımları

• Tek kronlar. Dokusunun büyük bölümünü kaybetmiş ya da kırılma riski taşıyan doğal dişlerde, çoğu zaman arka dişlerde kullanılır. Bir dişe kron gerekip gerekmediğini diş kaplama (kron) sayfamız anlatır. Metal destekli porselen kronun dişiniz için ne anlama geldiğini ve tedavinin nasıl ilerlediğini ise porselen kaplama (metal destekli) sayfamız anlatır.
• Köprüler. Bir ya da birkaç eksik dişin yerini tutar. Metal destekli porselen, uzun köprülerde ve çiğneme yükünün büyük olduğu yerlerde onlarca yıldır kullanılmaktadır. Köprü türlerini, artılarını ve eksilerini diş köprüleri sayfamız anlatır.
• İmplant üstü kron ve köprüler. 2014 tarihli bir derleme, baz metal alaşımlarından biri olan kobalt-kromun metal destekli porselen restorasyonlarda ve implant altyapılarında² kullanılmaya başlandığını belirtir.

Aynı alaşım türleri porselen olmadan da kullanılır. Tam metal (altın alaşımı) bir kron diş renginde değildir. Ancak gülümserken görünmeyen arka dişlerde ve kapanışta karşı dişle arasında çok az yer kalan durumlarda hâlâ bir seçenektir.

Porselenin altındaki metal bir alaşımdır, yani birkaç metalin karışımıdır. Amerikan Diş Hekimleri Birliği'nin (ADA) 2003'te yayımlanan sınıflaması, diş hekimliğinde kullanılan alaşımları içerdikleri soy metal miktarına göre gruplara ayırır³. Titanyum alaşımları ayrı bir grup oluşturur. Diş hekimliğinde soy metaller, altın ve platin grubu metallerdir³; platin ve paladyum bunlara örnektir. Gümüş soy metal sayılmaz.

• Yüksek soy alaşımlar. Alaşımın ağırlıkça en az yüzde 60'ı soy metaldir; en az yüzde 40'ı ise altındır.
• Soy alaşımlar. Alaşımın ağırlıkça en az yüzde 25'i soy metaldir. Altın içermeyen soy alaşımlar çoğunlukla gümüş, paladyum ya da platinden oluşur⁴.
• Ağırlıklı olarak baz metal alaşımları. Soy metal oranı yüzde 25'ten azdır. En yaygın olanları nikel-krom ve kobalt-kromdur³. Uygulamada ikisi de soy metal içermez².

Baz metal alaşımları, 1980 civarında altının fiyatı arttıkça daha yaygın kullanılmaya başlamıştır³. 2014 tarihli bir derleme, birçok ülkede kobalt-kromun giderek nikel-kromun yerine kullanıldığını² ekler. Derlemenin gösterdiği başlıca neden, nikel içeren alaşımlar ağızdayken nikelin vücut üzerindeki zehirli etkilerine dair kaygıdır².

Alaşımları karşılaştırırken iki nokta

• Uzun dönem kanıtların çoğu altın esaslı alaşımlardan gelir. 2020 tarihli bir çalışmanın yazarları, geleneksel alaşımların altın esaslı olduğunu ve metal destekli porselen kronlarla ilgili uzun dönem kalıcılık çalışmalarının çoğunun bunlara dayandığını⁴ belirtir. Bu sayfadaki kalıcılık rakamları ya alaşım ayrımı yapılmadan metal destekli porselen kronlara ya da 25 yıllık serideki tek bir yüksek altın içerikli alaşıma aittir. Bu rakamlar alaşımları birbiriyle karşılaştırmaz.
• Grup tek başına bileşimi göstermez. Her grupta bileşimi farklı pek çok ürün vardır. Bu yüzden ürünün adı ve üreticisi, hekiminize alaşımın grubundan daha fazla bilgi verir.

Malzeme, muayeneden ve gerekiyorsa röntgenden sonra her diş için ayrı seçilir. Başlıca sorular şunlardır:

• Dişin ne kadarı sağlam kalmış; dolgu, onley ya da lamina yeterli olur mu? Tek sorunu rengi ya da biçimindeki küçük bir kusur olan sağlam bir dişte kron ilk seçenek değildir.
• Diş ağzın neresinde ve gülümsediğinizde ne kadarı görünüyor?
• Tek kron mu, köprü mü, yoksa implant üstü bir restorasyon mu gerekiyor? Köprü kaç dişi kapsayacak?
• Kapanışınız nasıl? Dişlerinizi sıkıyor ya da gıcırdatıyor musunuz?
• Ne kadar yer var? Dişte hem metale hem porselene yetecek kadar yer olmalıdır.
• Tıbbi geçmişinizde neler var? Bildiğiniz bir metal alerjiniz var mı?

Alaşımın seçimi bundan sonraki adımdır. 2020 tarihli çalışmanın yazarlarına göre hekim, bilinen alerjileri de göz önünde tutarak alaşımı hastayla birlikte seçer⁴. 2000 tarihli bir derleme, hekimlere element salınımı en düşük (korozyonu en az) alaşımları⁵ seçmelerini önermiştir. Derlemeye göre bu, tek fazlı (homojen) bir iç yapıya sahip yüksek soy ya da soy alaşımlarla sağlanabilir; ama istisnalar vardır. Bu yüzden derleme, alaşımın her hasta için ayrı ayrı, üreticinin korozyon ve biyolojik etkilere ilişkin verilerine bakılarak seçilmesini önerir. Maliyetin de payı vardır: 2014 tarihli bir derleme, kobalt-kromun daha yaygın kullanılmasını düşük maliyetine² bağlar.

Hangi alaşımın önerildiğini, grubunu ve ürün adını sorun. Metal destekli porselenin o diş için neden metal içermeyen bir seçenekten daha uygun olduğunu da sorun.

Metal destekli porselen restorasyonlar genellikle bir diş laboratuvarında, hazırlanan dişlerin ölçüsünden ya da dijital taramasından yapılır. Önce metal altyapı hazırlanır. Altyapı geleneksel olarak döküm yöntemiyle yapılır. 2014 tarihli bir derleme, kobalt-krom altyapılarda dökümün yerine kullanılabilecek daha yeni yöntemler olarak bilgisayar destekli frezelemeyi (CAD/CAM) ve lazer sinterlemeyi² sayar. Ardından porselen, altyapının üzerine katmanlar hâlinde işlenir ve fırında pişirilir.

Porselenin metale iyi bağlanması gerekir. 2020 tarihli bir laboratuvar çalışmasının yazarları, bağlantı yetersizse porselende parça kopması ve kırılma riskinin daha yüksek olduğunu⁴ belirtir.

Hangi alaşımın kullanıldığını bilmek

Norveç'te yapılan bu 2020 çalışması, yedi laboratuvardan gelen 62 metal destekli porselen kronun metalini incelemiştir. Laboratuvarlar bu kronların 21'ini başka ülkelerdeki alt yüklenicilerine yaptırmıştı. Kronlardan 18'i, alaşım hakkında hiç bilgi olmadan ya da eksik bilgiyle teslim edilmişti. Alaşımı bildirilen 44 kronun 13'ünde ölçülen bileşim, bildirilenden ağırlıkça yüzde 5'ten fazla farklıydı ya da kronda yabancı bir element vardı⁴. Büyük farklar ithal kronlarda daha sıktı, ancak Norveç'te yapılan kronlarda da farklar vardı⁴. Yazarlar, laboratuvar ile hekim arasında daha iyi bir kalite kontrolüne ihtiyaç olduğunu⁴ belirtir.

Yazarlara göre bir hekim, bir kronun gerçek alaşım içeriğini doğrulayamaz⁴. Bu yüzden kullanılan malzemenin yazılı kaydı önemlidir. Restorasyonunuzun hangi laboratuvarda yapılacağını ve hangi alaşımla hangi porselenin kullanılacağını hekiminiz söyler; bunu yazılı olarak isteyebilirsiniz.

Aşağıdaki adımlar doğal dişe yapılan bir kron içindir; kron genellikle iki ya da üç randevuda tamamlanır. Köprülerde ve birden çok dişte süre uzayabilir.

Aşağıdaki rakamlar yayımlanmış çalışmalardan alınmıştır; kendi kayıtlarımızdan değildir. Bir restorasyonun hâlâ yerinde olması, hiç sorun çıkmadığı ya da onarım gerekmediği anlamına gelmez.

Yararlar

• Uzun dönem verisi. Tek bir muayenehanede, yüksek altın içerikli bir alaşımla yapılan 2.340 tek kronluk bir seri vardır. Bu kronlardan 2.211'inin durumu, yapıştırıldıkları sırada uygun bulunmuştur. Bunların her 100'ünden yaklaşık 97'sinin 10 yıl, 85'inin 25 yıl sonra hâlâ ağızda olduğu tahmin edilmiştir¹. Bu sonuç tek bir muayenehaneye, seçilmiş kronlara ve tek bir alaşım türüne aittir. Başka alaşımlara ve herkese genellenemez.
• Metalden gelen dayanım. Metal altyapı sayesinde arka dişlerde ve köprülerde kullanılabilir.
• Köprüler. 2026 tarihli bir derleme, doğal dişlere yapılan metal destekli porselen ve tam seramik köprüleri inceleyen 41 çalışmayı kapsar. Derlemenin tahminine göre beş yıl sonra metal destekli porselen köprülerin her 100'ünden yaklaşık 91'i, lityum disilikat cam seramik köprülerin ise yaklaşık 83'ü yerindeydi⁶. Bu fark istatistiksel olarak anlamlıydı. Yaklaşık 83 rakamı yalnız lityum disilikata aittir; derleme zirkonya köprüleri ayrı bildirmiştir. Tam seramik köprülerde kenar çürüğü ve yerinden çıkma daha sık görüldü⁶.

Tek kronlar ne kadar süre ağızda kalıyor?

2026 tarihli bir derleme, doğal dişlere yapılan her 100 tek krondan kaçının beş yıl sonra hâlâ yerinde olacağını tahmin etmiştir. Bu sayı metal destekli porselende, tek parça (monolitik) zirkonyada ve porselen katmanlı zirkonyada yaklaşık 97'ydi⁷. Tek parça lityum disilikatta 98 ila 99'du. Bu tahminler köprülere ve implant üstü kronlara doğrudan uygulanamaz.

Sınırlar

• Geri alınamaz. Kron için dişin bütün yüzeylerinden doku kaldırılır. Bundan sonra dişin, onu koruyan bir restorasyona hep ihtiyacı olur. Geleneksel bir köprüde boşluğun iki yanındaki destek dişler de, sağlam olsalar bile, aynı biçimde küçültülür.
• Porselenin kırılması. Üstteki porselen tabakasında kırıklar olabilir. Aynı 2026 derlemesinde kırılma ve parça kopması, tek parça lityum disilikat ve zirkonya kronlarda porselen katmanlı kronlara göre anlamlı biçimde daha az görüldü⁷. Küçük parça kopmaları bazen düzeltilebilir ya da onarılabilir; daha geniş hasarda kronun yenilenmesi gerekebilir.
• Diş sinirinin etkilenmesi. 37 çalışmanın birleştirilmiş sonuçları, başlangıçta canlı olan dişleri kapsar. Bu dişlere sonradan kron ya da kısmi restorasyon yapılmış ya da dişler köprü ayağı olmuştur. Bu dişlerin her 100'ünden yaklaşık 5'inde diş siniri canlılığını yitirmiştir⁸. On yılı aşan izlemli çalışmalarda bu sayı 100'de yaklaşık 7'dir. Kanıtın kesinliği düşüktür. Böyle bir durumda dişi ağızda tutabilmek için kanal tedavisi gerekir. Bu rakamlar bütün bu restorasyonlar için birlikte verilmiştir; yalnız metal destekli porselen restorasyonlara ait değildir.
• Yeni çürük. Kron, altındaki dişi çürükten korumaz. Kronun kenarında ya da altında yeni çürük gelişebilir.
• Görünüm. Metal, kronun görünümünü etkileyebilir; sonraki bölüme bakın.
• İmplant üstünde. İmplant üstündeki bir kron ya simanla yapıştırılır ya da vidayla sabitlenir. Vidalı kronda vidaya ulaşmak için bir giriş deliği bulunur; deliğin ağzı kron takıldıktan sonra kapatılır. Bir laboratuvar testinde, implant üstündeki 40 metal destekli porselen azı dişi kronu denendi. Giriş deliği olan kronlar, deliksiz simanlı kronlara göre anlamlı biçimde daha düşük kuvvetlerde kırıldı⁹. Bu bir laboratuvar testiydi; ağızda ne sıklıkla kırılma olacağını göstermez. Vidalı kronun bir avantajı da vardır. 59 çalışmayı kapsayan bir derlemenin yazarları, vidalı restorasyonların daha kolay sökülebildiğini, bu yüzden sorunların daha kolay tedavi edilebildiğini¹⁰ belirtir. Yazarlara göre iki yöntemden hiçbiri açıkça daha avantajlı değildi. Simanlı restorasyonlarda implant kaybı ya da 2 milimetreden fazla kemik kaybı gibi daha ciddi biyolojik sorunlar görüldü¹⁰. Vidalı restorasyonlarda ise teknik sorunlar daha sıktı¹⁰. Vidalı restorasyonlar daha kolay sökülebildiği ve daha az ciddi biyolojik soruna yol açar göründüğü için yazarlar, bu restorasyonların "tercih edilebilir göründüğünü"¹⁰ yazmıştır.

Görünüm

Metal altyapı ışığı geçirmez. Bu yüzden metal destekli porselen bir kron, tam seramik bir krondan daha opak görünebilir. Diş eti çekilirse kenarında koyu bir çizgi belirebilir. Ön dişlerde lityum disilikat ya da porselen katmanlı zirkonya, komşu dişlere daha çok benzeyebilir.

Renk, restorasyon yapılmadan önce, genellikle bir renk rehberiyle (renk skalası) seçilir. Bir derleme, rengi yalnız gözle seçmenin doğruluğunun ve tekrarlanabilirliğinin daha düşük olduğunu¹¹ bulmuştur. Bu yüzden fotoğraflar ya da bir ölçüm cihazı da kullanılabilir. Doğal dişlerinizi beyazlatmayı düşünüyorsanız bunu renk seçilmeden önce söyleyin: beyazlatma kronların ve laminaların rengini açmaz¹².

Karşı dişlerin aşınması

Porselen bir yüzey, özellikle pürüzlüyse, karşısına gelen doğal dişin aşınmasına katkıda bulunabilir. 2024 tarihli bir derleme, arka dişlerdeki kronları iki yıla kadar izleyen yedi küçük klinik çalışmayı birleştirmiştir. Metal destekli porselen ve tek parça zirkonya kronlar, karşı dişlerde doğal dişlere göre anlamlı biçimde daha fazla aşınmaya yol açtı¹³. Lityum disilikat kronların karşısındaki dişlerde ise mine kaybı ile doğal dişlerin birbirinde yol açtığı aşınma arasında açık bir fark bulunmadı; ancak tahminin belirsizliği büyüktü¹³. Yazarlar daha büyük çalışmalara ihtiyaç olduğunu belirtir.

Kapanış ayarlandıktan sonra porselen pürüzsüz olacak şekilde cilalanmalıdır. Dişlerinizi sıkıyor ya da gıcırdatıyorsanız hekiminize söyleyin; gece plağı önerilebilir.

2026 tarihli bir derlemeye göre diş hekimliğinde kullanılan metal alaşımları, yatkın kişilerde nadiren de olsa istenmeyen tepkilere yol açabilir¹⁴. Kanıtların gösterdikleri şunlardır:

• Korozyon belirleyicidir. 2000 tarihli bir derleme korozyonu, bir döküm alaşımının vücut üzerindeki etkileri bakımından en önemli özelliği⁵ olarak tanımlamıştır. Alerji ve diğer etkiler, alaşımdan ağza salınan elementlerden kaynaklanır. Derleme, döküm alaşımlarının vücudun başka yerlerinde zarara yol açtığına dair çok az kanıt⁵ bulmuştur.
• Alerji bildirilmiştir, ama iyi belgelenmemiştir. Metal destekli porselen kron ve köprüleri inceleyen 2012 tarihli bir sistematik derleme, paladyuma, altına, nikele ve kobalta¹⁵ karşı bildirilmiş tepkiler bulmuştur. Bu tepkileri kaydeden çalışma azdır; bu yüzden ne sıklıkla görüldükleri bilinmemektedir.
• Nikel ve kobalt. 2000 tarihli derleme, nikel ve kobaltın alerji yapma olasılığının görece yüksek olduğunu, ama gerçek riskin hâlâ belirsiz olduğunu⁵ belirtmiştir. Bu metalleri içeren alaşımlardan mümkünse kaçınılmasını önermiştir. ADA, nikelin sık rastlanan bir temas alerjeni olduğunu belirtir. Ancak ağızdaki etkilerinin daha seyrek ve daha hafif olduğunu³ ekler.
• Ne sıklıkla görüldüğü belirsizdir. 2026 tarihli bir derleme, metal restorasyonu olan, şikâyeti bulunan ve deri yama testi yapılan kişileri inceleyen çalışmaları ele almıştır. Çalışmalar birbirinden çok farklıydı ve çoğu zaman klinik açıdan önemli ayrıntılar eksikti. Bu yüzden derleme, diş hekimliğindeki metal alerjisinin ne kadar yaygın olduğunu tahmin etmeyi zor¹⁴ bulmuştur.
• Kobalt-krom. 2022 tarihli bir sistematik derlemeye göre kobalt-krom alaşımları nadiren duyarlılaşmaya, tahrişe ya da alerjik tepkilere yol açabilir¹⁶. Bu tepkiler çoğunlukla kobalta ya da kroma zaten alerjisi olan kişilerde görülmüştür. Duyarlılaşma, vücudun bir maddeye karşı alerji geliştirmesidir. En sık bildirilen etkiler ağızda acıma, ağız içini örten dokuda (mukozada) yanma hissi, ağız kuruluğu ve kızarıklıktı. Derlemedeki insan çalışmalarının yalnız birkaçı kronlarla ilgiliydi; diğerleri bölümlü protezleri, diş tellerini ya da diş protez teknisyenlerini inceliyordu. Yazarlar verilerin tutarsız olduğunu belirtir.
• Berilyum ve kadmiyum. 2000 tarihli derleme, berilyum ya da kadmiyum içeren alaşımlardan kaçınılmasını önermiştir. Bu elementlerin bazı kimyasal biçimlerinin kanser yapıcı olduğu bilinmektedir⁵. Derleme, diş hekimliğinde kullanılan döküm alaşımlarının kansere yol açtığının gösterilmediğini de eklemiştir. ADA'ya göre bugün uluslararası ISO 22674 standardını karşılayan metal bir diş malzemesi en fazla yüzde 0,02 berilyum içerebilir³.

Metal alerjiniz varsa ya da bundan şüpheleniyorsanız

• Tedaviden önce bildiğiniz her metal alerjisini ya da metale karşı daha önce yaşadığınız bir tepkiyi hekiminize söyleyin.
• Önerilen alaşımın tam bileşimini sorun. Böylece tepki verdiğiniz metali içermeyen bir alaşım ya da metal içermeyen bir malzeme tercih edilebilir. ISO ve ADA standartlarına göre, alaşımı için "nikel içermez" demek isteyen bir üretici, ambalaja nikel oranının yüzde 0,1'den az olduğunu³ yazmalıdır. Yani "nikel içermez" ibaresi, alaşımda hiç nikel bulunmadığı anlamına gelmez.
• Metal bir restorasyonun çevresinde acıma, yanma ya da kızarıklık başlarsa hekiminize başvurun. Bu tür belirtiler yalnız alerjiye özgü değildir. Tedavi, sorun yaratan metalin çıkarılmasını gerektirdiği için 2026 tarihli derleme, tedaviye başlamadan önce sorunun metalden kaynaklandığının gösterilmesi gerektiğini¹⁴ vurgular.

İmplantların çoğunda kullanılan metal olan titanyuma karşı tepkiler titanyum sayfamızda anlatılır.

Doğal dişlere yapılan tek kronlarda beş yıllık kalıcılık metal destekli porselende, zirkonyada ve lityum disilikatta birbirine yakındır (bkz. yukarıdaki "Yararlar ve sınırlar" bölümü). Seçim dişin yerine, ne kadarının sağlam kaldığına, kapanışınıza ve görünümden beklentinize bağlıdır.

• Zirkonya metal alaşım ya da metal altyapı içermez. Türüne göre ön ve arka dişlerde, köprülerde ve implant üstünde kullanılır. Halk arasında çoğu zaman "zirkonyum" denir; türlerini ve sınırlarını zirkonyum kaplama sayfamız anlatır.
• Lityum disilikat cam seramik metal altyapı içermez ve ışığı daha çok geçirir. Tek kronlarda, laminalarda ve kısmi restorasyonlarda kullanılır. Köprü malzemesi olarak çalışmalarda metal destekli porselenden daha kötü sonuç vermiştir (yukarıya bakın). Özelliklerini lityum disilikat cam seramik sayfamız anlatır.
• Seramik ailesinin tamamı, feldspatik porselenden zirkonyaya kadar, porselen ve dental seramikler sayfamızda anlatılır.
• Kron dışındaki seçenekler. Dolgu ya da kısmi bir restorasyon (inley, onley), dişin sağlam bölümünü tam krondan daha çok korur.

Dayanak (abutment), kronu implanta bağlayan parçadır. İmplant üstündeki metal içermeyen bir kron ya da dayanak da sonuçta genellikle titanyumdan yapılan bir implanta sabitlenir.

Günlük temizlik en çok kronun diş etiyle birleştiği yerde önemlidir; çünkü yeni çürük kronun kenarında başlayabilir.

• Dişlerinizi günde iki kez florürlü diş macunuyla fırçalayın.
• Kronun diş etiyle birleştiği kenarı ve köprülerin altını her gün temizleyin; bunun için arayüz fırçası ya da köprü altı ipliği kullanın.
• Dişlerinizi sıkıyor ya da gıcırdatıyorsanız hekiminizin önerdiği gece plağını kullanın.
• Düzenli kontrollere gidin.

Ne zaman diş hekimine başvurmalısınız?

Aşağıdakilerden biri olursa bir diş hekimine başvurun:

• Kronun ya da köprünün oynaması veya yerinden çıkması (saklayın, kendiniz yapıştırmayın)
• Porselende çatlak, kırık ya da pürüz
• Geçmeyen ya da giderek artan hassasiyet
• Isırırken ağrı ya da kronun ısırırken yüksek gelmesi
• Kronun çevresindeki diş etinde şişlik, kanama ya da akıntı

Ağrı giderek artıyorsa, yüzünüzde şişlik ya da yüksek ateş varsa kliniğin yanıtını beklemeden bir diş hekimine başvurun. Diş apsesi kendiliğinden geçmez; diş hekimi tarafından acilen tedavi edilmesi gerekir¹⁷.

Acil durumlar. Diş apsesi şüphesinde aşağıdaki belirtiler acil tıbbi yardım gerektirir¹⁷. Diş hekimi randevusu beklemeyin; acil servise gidin ya da 112'yi arayın.

• Nefes almakta, konuşmakta, yutmakta ya da ağzınızı açmakta zorlanma
• Gözde şişlik ya da ağrı, görmede ani sorunlar
• Ağız içinde büyük şişlik

Tedaviden önce şunları yazılı olarak sorun:

• Her kron ya da köprü metal destekli porselen mi olacak? Alaşım hangi gruptan: yüksek soy, soy ya da baz metal?
• Alaşımın ürün adı ve üreticisi ne, nikel içeriyor mu? Bu, özellikle metal alerjiniz varsa önemlidir.
• Hangi porselen kullanılacak, restorasyon hangi laboratuvarda yapılacak?
• Kron kırılır, porselenden parça koparsa ya da kron yerinden çıkarsa kime başvuracaksınız, ne yapılacak? Bu, yazılı planınızda nasıl yer alıyor?

İsterseniz sizi tedavi eden hekimlerin ve diğer çalışanların kimliği, görevi ve unvanı size bildirilir¹⁸.

Kayıtlar. Özel ağız ve diş sağlığı kuruluşları, yönetmelik gereği teşhisi, tedaviyi ve varsa röntgenleri diş numaralarıyla ayrıntılı olarak kaydeder¹⁹. Sağlık dosyanızı ve kayıtlarınızı inceleyebilir ve bir kopyasını alabilirsiniz¹⁸. Hangi dişlere kron ya da köprü yapıldığını, alaşımı ve üreticisini, porseleni, rengi ve laboratuvarı gösteren yazılı bir kayıt isteyin. İmplant üstündeki işlerde implant sistemini ve parçaların lot (üretim partisi) numaralarını da isteyin. İleride sizi tedavi eden bir diş hekimi böylece neyin kullanıldığını görebilir.

Onam. Hasta Hakları Yönetmeliği'ne göre size diğer seçenekler, bunların yarar ve riskleri ve reddetmenin olası sonuçları¹⁸ anlatılır. Özel ağız ve diş sağlığı kuruluşlarında her müdahale için rıza formu alınır¹⁹. Form iki nüsha imzalanır ve bir nüshası size verilir¹⁸. Kendi nüshanızı isteyin.

Seçiminiz. Başka bir diş hekiminden alacağınız görüş, karşılaştırma yapmanızı sağlar. İstediğiniz aşamada hayır diyebilir ya da durmayı isteyebilirsiniz. Bir diş hazırlandıktan sonra bu adım geri alınamaz.